|
|
| DDR
Internationaal |
| |
| Internationale
solidariteit |
|
Deutsch
Sowjetische Freundschaft
Liga
für Völker- freundschaft der DDR |
Ostseewoche
Rat
für gegenseitige Wirtschaftshilfe
Weltfestspiele |
| |
| Bescherming |
|
GST
Kampfgruppen
der Arbeiterklasse
Zivilverteidigung
Warschaupact
Nationalen
Verteidigungsrat |
NVA,
Nationale Volksarmee
Grensbewaking
Antifaschistischen
Schutzwall
MfS,
Stasi |
| |
| Internationale
solidariteit |
| |
| Liga
für Völkerfreundschaft der DDR |
| |
| Rat
für gegenseitige Wirtschaftshilfe
(RGW) |
| De
RGW is een economisch handelsblok van Socialistische landen dat in
januari 1949 is opgericht in de Sovjet Unie. Afgezien van de
Sovjet Unie kende de RGW de volgende leden: de Volksrepubliek
Bulgarije, de Volksrepubliek Polen, de Socialistische Republiek
Roemenië, de Volksrepubliek Tsjecho-Slowakije,
de DDR vanaf 1950, de Volksrepubliek Mongolië vanaf 1962, de Republiek
Cuba vanaf 1972, en de Socialistische
Republiek Vietnam vanaf 1978. De Socialistische
Volksrepubliek Albanië was welliswaar lid geworden, maar nam al
snel na de oprichting niet meer deel aan de besprekingen. De
Federatieve Socialistische Republiek Yugoslavië was geen lid,
maar nam wel deel aan diverse commissies. Vanaf 1973 werd er
tevens samengewerkt met Finland en vanaf 1975 met Irak en Mexico.
De Volksdemocratische Republiek Laos, de Democratische
Volksrepubliek Korea en de Volksrepubliek Angola waren als
waarnemer aan de RGW verbonden. Binnen de RGW probeerden de
verschillende deelnemers hun economieën
op elkaar af te stemmen. Hierdoor ontstond er een zekere
specialisatie van de produktie naar land. Belangrijke motor achter
de RGW was de levering van grondstoffen door de Sovjet Unie aan de
overige leden. |
| |
| Ostseewoche |
| De
"Oostzeeweek" werd vanaf 1958 jaarlijks in Rostock
gehouden. Het was een initiatief van de DDR om met landen rondom
de Oostzee zoals Noorwegen en Ijsland, te streven naar een
vreedzaam gebruik van de Oostzee. Tijdens de Oostzeeweek vonden
diverse conferenties plaats van vrouwen-, werknemers- en
jeugdorganisaties. |
| |
| Weltfestspiele |
 Op
14 februari 1946 besloot de Wereldbond van de Demokratische Jeugd
(WBDJ) in Londen tot de organisatie van “wereldfeestspelen”voor
de jeugd en studenten. Het doel van de spelen was om de
internationale vriendschap en het wederzijds begrip van de jeugd
uit velen landen te bevorderen, om de materiele en immateriële
schade, die het fascisme en de oorlog hadden veroorzaakt te
verminderen en om te voorkomen dat er ooit nog een oorlog zou
komen. In 1951 en 1973 vonden de spelen plaats in Berlijn. |
| |
| Deutsch
Sowjetische Freundschaft |
 In
een aantal opzichten was de band tussen de DDR en de Sovjet Unie
zeer bijzonder. Het leger van de Sovjet Unie had ten koste van
vele slachtoffers het fascisme van Hitler verslagen en stond als
eerste geallieerde mogendheid in Berlijn. Vanaf 1955 was het
Sovjetleger tevens de centrale en dominante factor in
het Warschaupakt, dat bescherming bood tegen “Imperialistische
agressie”vanuit het Westen. Daarnaast had de Grote
Socialistische Oktoberrevolutie in de Sovjet Unie in 1917 de basis
gelegd voor de socialistische maatschappij opbouw, die nu als het
grote voorbeeld diende voor de opbouw van de DDR. Om deze speciale
band verder te cultiveren ontstond in de DDR een massabeweging, de
Deutsch Sowjetische Freundschaft (DSF). |
| |
| Bescherming |
| |
| Gesellschaft
für Sport und Technik (GST) |
|
 Opgericht
op 7 augustus 1952. De GST was een paramilitaire organisatie,
waarbinnen de jeugd vaardigheden werden bijgebracht om het
Socialisme in de DDR te beschermen. De GST was ook een goede
voorbereiding op de dienstplicht en een carriere binnen het leger
(NVA) of de grenstroepen.
De GST beschikte over eigen uniformen, insignes en medailles. Voor
de jeugd was de GST aantrekkelijk omdat je er kon leren duiken,
sportvliegen, schieten, motorrijden, etc.
De
GST organiseerde ook GST-kampen ("GST-Lager"), die voor
elke jonge man in de DDR verplicht waren en twee weken
duurden.
|
| |
| Kampfgruppen
der Arbeiterklasse |
| De
“Kampfgruppen der Arbeiterklasse”was een paramilitaire
organisatie ter bescherming van bedrijven en instellingen en het
handhaven van de orde ten tijde van oorlog. Indien je ouder was
dan 25 jaar kon je lid worden. Het lidmaatschap vereiste een grote
persoonlijke inzet: op militaire leest gestoelde oefeningen, die
ook onverwachts midden in de nacht konden starten. |
| |
| Zivilverteidigung |
|
 De
Zivilverteidigung diende om ten tijde van oorlog de
burgerbevolking te beschermen tegen massavernietigingswapens (de
ABC-wapens: Atoombommen, Biologische en Chemische wapens) en om de
voortgang van de produktie te verzekeren en de nutsvoorzieningen
(water, stroom) te beschermen. Tevens kwam de Zivilverteidigung in
actie bij rampen, zoals overstromingen en sneeuwrampen.
Mannnen
kregen hun onderricht in de NVA
(het leger) en de GST
(Vereniging voor Sport en Techniek). Voor vrouwen werd er een
cursus van 2 weken georganiseerd in een ZV-Lager. Hier leerde men
eerste hulp toe te passen, rampbestrijding en de bescherming tegen
massavernietigingswapens. |
| |
| Warschaupact |
| In
1949 sloten de Verenigde Staten, Canada, Groot Brittanië,
Frankrijk, België, Nederland, Luxemburg, Noorwegen, Denemarken,
IJsland, Italië en Portugal het Noord-Atlantische Pakt (Navo).
Doel van het pakt is de wederzijdse bijstand van de aangesloten
landen in tijden van oorlog. Zes jaar later in 1955 hebben een
aantal landen met een socialistische signatuur zich gezamenlijk
verenigd in het Warschaupakt. De deelnemende landen waren: de
Volksrepubliek Albanië, de Volksrepubliek Bulgarije, de Duitse
Democratische Republiek, De Volksrepubliek Polen, de
Socialistische Republiek Roemenië, De Sovjet Unie, de Hongaarse
Volksrepubliek en de Tsjechoslowaakse Socialistische Republiek.
Doel van het pakt was de coördinatie van de militaire
activiteiten, het buitenlandse beleid en de verdere ontwikkeling
van de economische en culturele betrekkingen tussen de aangesloten
landen. Door velen wordt het Warschaupakt gezien als een reactie
van de socialistische landen in Oost-Europa op de herbewapening
van West Duitsland en de toetreding van West Duitsland tot de
NAVO, waarvoor Bondskanzelier Adenauer enige weken eerder zijn
handtekening zette in Parijs. |
| |
| Nationalen
Verteidigungsrat |
| De
Nationale Verdedigingsraad (Nationaler Verteidigungsrat) is in
1960 opgericht. De raad was verantwoording verschuldigd aan de Volkskammer
en de Staatsraad van de DDR. Doel van de raad was om enerzijds de
invloed van het socialistisch gedachtengoed te verzekeren door de
SED een dominante rol te laten vervullen en anderzijds de
verdediging van de DDR centraal te coördineren door een gerichte
aansturing van het leger (de NVA),
de bewapende organen van de DDR (Grenztruppen
der DDR, Volkspolizei, Ministerie
für Staatssicherheit, Kampfgruppen
der DDR) en de civiele verdediging (Zivilverteidigung). |
| |
| NVA,
Nationale Volksarmee |
 Een
jaar na het verdrag van Parijs, waarin de Westerse mogendheden
besloten dat West Duitsland zich zou herbewapenen werd op 18
januari 1956 door de Volkskammer
van de DDR besloten tot de oprichting van een leger: de Nationale
Volksarmee (NVA,
het nationale volksleger). De eerste eenheden werden samengesteld
uit onderdelen van de volkspolitie. Op 1 maart 1956 werd de NVA
feitelijk opgericht. Gelijk de westerse legers bestond de NVA uit
de landmacht, de marine en de luchtmacht. In 1962 werd de
dienstplicht ingevoerd. Evenals in Nederland, waar de dienstplicht
in 1922 werd ingevoerd werden de meeste dienstplichtigen voor 1,5
jaar ingedeeld bij de landmacht. Vanaf 1964 was het in de DDR
mogelijk gewetensbezwaarde (op christelijke of pacifistische
grond) dienstplichtigen mogelijk om dienst in het leger te
weigeren. Zij deden dan een vervangende dienstplicht als “Bausoldat”
(“Spatentrupp”). Veelal betrof het werk in de mijnen (dagbouw)
en de chemische industrie. Het materieel van de NVA was
hoofdzakelijk afkomstig uit de Sovjet-Unie. Typerend voor de
soldaten van de NVA is de vorm van de helm. |
| |
| Grensbewaking |
 Voor
de bewaking van de grenzen werden speciale grenstroepen ingezet.
Deze troepen vielen rechtstreeks onder de DDR-regering en maakten
geen onderdeel uit van de troepen van het Warschaupact.
Op deze wijze werd voorkomen dat bij een grensincident met West
Duitsland, de overige landen van het Warschaupakt in actie moesten
komen. West Duitsland had een vergelijkbare eenheid om de grens te
bewaken: de Bundesgrenzschutz. Voor de feitelijke grens tussen de
DDR en West Duitsland, bevond zich een kilometers breed “Sperrgebiet”:
een zone waar alleen inwoners met speciale toegangspapieren konden
komen. |
| |
| Antifaschistischen
Schutzwall |
|
“Obwohl
die Mehrheit der westdeutschen Arbeiter und Gewerkschafter die
Erhaltung des Friedens wünschte, gelang es ihr nicht, die
Verschärfung der Kriegspolitik der westdeutschen Monopolherren zu
verhindern. Die Diversionstätigkeit und die Störaktionen gegen
unsere Volkswirtschaft nahmen zu. Die revanchistischen Kreise
Westdeutschlands hatten bereits Pläne für die Annexion der DDR
ausgearbeitet. All das machte es notwendig, den antifaschistischen
Schutzwall zu errichten und die Staatsgrenze der DDR zu sichern. Am
13. August 1961 erlitten die deutschen Imperialisten ihre gröβte
Niederlage seit der Gründung der DDR. Diese Maβnahme der DDR
trug dazu bei, den durch die Revanchepolitik der westdeutschen
Monopolherren bedrohten Frieden in Deutschland, in Europa und in der
Welt zu retten. In den folgende Monaten organisierten die
Gewerkschaften under Führung der SED das Produktionsaufgebot, das
groβe Bedeutung erlangte. Diese zeitweilige Bewegung hatte das
Ziel, die unserer Republik während der Zeit der offenen Grenze
zugefügten Schäden durch neue Arbeitstaten wettzumachen. So begann
eine neue Etappe in der Entwicklung der DDR”
Op
deze wijze werd in de DDR de bouw van de muur gemotiveerd. Het
citaat komt uit een boek ter gelegenheid van het 20 jarig bestaan
van de vakbond FDGB
in de DDR. Na de bouw van de muur heeft ook de vakbond haar leden
aangespoord zich extra in te spannen om de schade die West Duitsland
aan de economie van de DDR had toegebracht zo snel mogelijk te
herstellen. Enerzijds was er het feit dat West Duitsland
systematisch jonge hoogopgeleide DDR-burgers wierf t.b.v. haar
wederopbouw, anderzijds werd de bouw van de muur in het Westen
voornamelijk gezien als een poging van de DDR-autoriteiten om te
voorkomen dat burgers de socialistische rechtsorde ontvluchten. In
zekere zin is het natuurlijk ook niet verwonderlijk dat
hoogopgeleiden uit welbegrepen eigenbelang
een maatschappij ontvluchten, waar gepoogd werd arbeiders en
boeren een gelijkwaardige maatschappelijke positie te geven. Voor de
opbouw van elke maatschappij zijn hoger opgeleiden echter
onontbeerlijk. In ieder geval stond “De Muur” symbool voor de
grimmigheid van de Koude Oorlog en was in haar uitstraling slechts
te vergelijken met de grensovergang tussen de Verenigde Staten en
Mexico of tussen Noord-
en Zuid Korea.
Veel
verontwaardiging was er in het Westen voor het feit dat de
grenswachten van de DDR een schietinstructie hadden. Hoewel het
doden van mensen nooit goed te praten is, dient men te beseffen dat
het is voorgekomen dat DDR burgers ook met wapens de grenswachten
overvielen. Terwijl de Westerse media veel aandacht schonken aan de
dood van vluchtelingen uit de DDR, herdachten de DDR-grenstroepen
hun gevallen kameraden. |
| |
| MfS
(Ministerium für Staatssicherheit) , Stasi |
|
Evenals
alle westerse landen beschikte de DDR over een geheime dienst. Als
Ministerium für Staatssicherheit (afgekort MfS of Stasi) viel de
dienst onder controle van de Volkskammer
van de DDR. Op 8 februari 1950 heeft de Volkskammer het besluit
genomen om dit ministerie op te richten om de DDR te beschermen
tegen aanslagen en infiltratie van geheimagenten door de Westerse
geheime diensten. Zoals ook in het Westen het geval was, is de
dienst zich in latere jaren mede gaan toeleggen op het in de gaten
houden van een deel van de eigen burgers. Voor de Stasi was het doel
om die burgers op te sporen, die zich verzetten tegen de
socialistische rechtsorde. Zij maakte daarbij ook gebruik van
zogenaamde Informelle Mitarbeiter (IM’s): gewone burgers, die
meehielpen met het verzamelen van informatie.
Een
groot succes van de Stasi was de werving van de secretaresse van
Willi Brandt als geheim agent. De Stasi was zeker niet zo succesvol
als enkele Westerse geheime diensten. De CIA (geheime dienst van de
Verenigde Staten) heeft bijvoorbeeld bijna een heel werelddeel
(Zuid-Amerika) voorzien van nieuwe regeringen, die het bedrijfsleven
van de Verenigde Staten gunstig gezind waren. Overigens gingen de
acties van de CIA vaak gepaard met veel geweld en doden. In West
Duitsland lukte het de Bundes Nachrichten Dienst (BND, de Westduitse
geheime dienst) om een hele generatie revolutionaire terroristen
zonder al teveel problemen te doden in de Stammheim gevangenis. Het
is in West Duitsland zelfs gelukt om wettelijk vast te laten leggen
dat “kritische” burgers geen toegang kregen tot bepaalde
beroepen, de zogenaamde Berufsverboten. Waarschijnlijk is de Stasi
echter wel succesvoller geweest dan de Nederlande geheime dienst (de
BVD).
De
Stasi stond onder leiding van Erich Mielke. Markus Wolf
was verantwoordelijk voor de buitenlandse inlichtingen.
De
militaire bewakingsafdeling van de Stasi heette “Wachtregiment
Feliks Dzierzynski”, naar de oprichter van de Russische Tsjeka, de
latere KGB.
Na
het einde van de DDR is veel aandacht uitgegaan naar de archieven
van de Stasi. Naar verluid is dit archief circa 160 kilometer lang
en bevat de dossiers van circa 4 miljoen DDR-burgers en 2 miljoen
West-Duitse burgers. Onbekend is hoe groot de archieven van de
Westerse geheime diensten zijn. |
|
Deutsche Demokratische
Republik
