kop_commietravel_lr.jpg (35818 bytes)
  Home Email Shop Agenda Principes

  Deutsche Demokratische Republik

   

 

 

Overheid en politieke partijen
 
De Overheid
Volkskammer, Staatsraad, Ministerraad, Lokaal bestuur, VoPo
  
Politieke partijen
Antifa Block, Nationale Front, CDU, DBD, LDPD, NDPD, SED
 
De overheid
   
Volkskammer
Het parlement van de DDR en het hoogste machtsorgaan van de staat. De Volkskammer bestond uit 500 vertegenwoordigers, die voor vijf jaar werden verkozen. De Volkskammer kon wetten aannemen en stelde de hoogste staatsorganen samen, zoals de Staatsraad en zijn voorzitter, de Ministerraad en zijn voorzitter, de hoofofficier van justitie, de rechters van het hogergerechtshof en de voorzitter van de Nationalen Verteidigungsrat. DDR-burgers stemden niet op een specifieke politieke partij, maar op de kandidaten van het Nationale Front. De Volkskammer werd volgens een vaste verdeling tussen de politieke partijen en de massaorganisaties samengesteld. De SED beschikte over 127 zetels, iedere "Blockpartei" (CDU, DBD, LDPD en NDPD) over 52 zetels. Van de massaorganisaties beschikte de FDJ over 37 zetels, de DFD over 32 zetels, de FDGB over 61 zetels, de VdgB over 14 zetels en de Cultuurbond over 21 zetels.
 
Staatsraad (Staatsrat)
De Staatsraad werd voor vijf jaar samengesteld door de Volkskammer. De Staatsraad was een soort kollektief Staatshoofd of Presidentschap. De Staatsraad stond boven de Ministerraad. De Staatsraad vertegenwoordigde de DDR volkenrechtelijk, ratificeerde internationale verdragen, kon verkiezingen uitschrijven, amnestie verlenen, wetten uitschrijven en wetten onvoorwaardelijk interpreteren.
 
Ministerraad
De regering van de DDR. De ministerraad werkte onder leiding van de Partij (SED) in opdracht van de Volkskammer het binnen- en buitenlandse beleid uit. De ministerraad stelde de vijfjarenplannen op en gaf leiding aan de bestuursorganen van de provincies (Bezirke) en districten (Kreise). De Volkskammer benoemde de voorzitter van de ministerraad en gaf hem de opdracht om een regering samen te stellen. Deze regering werd vervolgens door de Volkskammer voor vijf jaar verkozen.
 
Lokaal bestuur
 
Volkspolitie  (VoPo)

De wetshandhaving in de DDR gebeurde door de Volkspolitie (VoPo). Het takenpakket was vergelijkbaar met dat van de Nederlandse politie. De volkspolitie bestond uit verschillende onderdelen: Schutzpolizei, Kriminalpolizei (recherche), Verkehrspolizei (verkeerspolitie), Pass und Meldungswesen, Transportpolizei (o.a. spoorwegpolitie) en de Bereitschaftspolizei (Mobiele eenheid). Onderdeel van de Volkspolitie waren ook de Abschnittsbevolmächtiger (ABV): een soort kruising tussen een wijkagent en een buurtconciërge. Zij hielden kantoor in de woonbuurten en waren het eerste aanspreekpunt voor de allerdaagse problemen. 

vopohelfer001.jpg (27630 bytes)De Volkspolitie werd tevens bijgestaan door vrijwillers, de zogenaamde “Helfer der Volkspolizei”. Zij hielpen de politie met het handhaven van de orde en veiligheid in woongebieden, werden ingezet bij grote manifestaties en van tijd tot tijd ondersteunden zij de verkeerspolitie. In dit laatste geval droegen ze dan rode armbanden “Helfer der Volkspolizei”. 

Een ander onderdeel was de Bereitschaftspolizei (BePo). In dit onderdeel werden dienstplichtigen ondergebracht. Net als dienstplichtigen in het leger (NVA), werden zij in kazernes ondergebracht. De BePo werd hoofdzakelijk ingezet bij manifestaties en demonstraties. 

  
Politieke partijen
  
Antifaschistisch-democratische-Block (Antifa Block)
Op 14 juli 1945 werd het "Antifaschistisch-democratische-Block" opgericht. Dit was een eenheidsfront van de antifascistische politieke partijen in de Sovjetrussische bezettingszone. Alle toegestane politieke partijen maakten uiteindelijk onderdeel uit van het Antifa-Block:: DBD, CDU, LPDP en NDPD. Deze partijen werden de zogenaamde "block-partijen" genoemd en zouden later onderdeel worden van het Nationale Front. De politieke koers van de blockpartijen werd feitelijk door de SED bepaald. Door gebruik te maken van de blockpartijen kon de SED meer burgers aan haar politiek binden.
 
Nationale Front
Op 7 oktober 1949 als de DDR wordt opgericht, wordt tevens het "Nationale Front des Demokratischen Deutschland" opgericht. In dit Nationale Front worden alle toegelaten politieke partijen (SED, DBD, CDU, LDPD, NDPD) en massaorganisaties (FDJ, FDGB, DFD, Volkssolidarität, Domowina en de Cultuurbond (Kulturbund)) opgenomen. De positie van het Nationale Front was in de grondwet van de DDR verankerd: (1) "De verbintenis van alle krachten van het Duitse Volk vindt zijn uitdrukking in het Nationale Front" en (2) "In het Nationale Front verenigen de partijen en massaorganisaties alle kracht van het volk om gezamenlijk de ontwikkeling van de socialistische maatschappij ter hand te nemen." Het hoogste orgaan van het Nationale Front was het congres. Het congres benoemde een Nationalrat en de president van de Nationalrat. Het Nationale Front stelde de kieslijsten op voor de diverse verkiezingen in de DDR (o.a. voor de Volkskammer). Voor deze kieslijsten droegen de verschillende politieke partijen en massaorganisaties, kandidaten voor. De kiesgerechtigde burger in de DDR kon vervolgens stemmen voor deze kieslijst als geheel of de hele kieslijst verwerpen. In dit laatste geval moest hij dan alle namen op de kieslijst doorstrepen.
 
Christlich Demokratische Union (CDU)
Het CDU werd vlak na de tweede wereldoorlog op 26 juni 1945 in Berlijn opgericht. Het CDU had als onderdeel van het Nationale Front 52 zetels toebedeeld gekregen in de Volkskammer. De taak van het CDU was om het christelijke deel van de bevolking aan de politiek van het Nationale Front te binden. 
 
Demokratische Bauernpartei Deutschlands (DBD)
Opgericht op 29 april 1948 in de Sovjetrussische bezettingszone t.b.v. de belangenbehartiging van de boeren. Evenals de overige blockpartijen had deze partij recht op 52 zetels in de Volkskammer.
 
Liberal Demokratische Partei Deutschlands (LDPD of LPD)
Deze partij werd op 5 juli 1945 opgericht en bediende het liberale deel van de bevolking in de Sovjetrussische bezettingszone. Ook deze partij had recht op 52 zetels in de Volkskammer.
 
National Demokratische Partei Deutschlands (NDPD)
Op 25 mei 1948 opgericht in Berlijn t.b.v. de meer nationalistisch georienteerde burger. Evenals de overige blockpartijen had de NDPD recht op 52 zetels in de Volkskammer.
 
Sozialistische Einheitspartei Deutschlands (SED)

Logo SEDDe SED is ontstaan uit een fusie van de KPD en SPD op 19 en 20 april 1946. Dit gebeurde op dringend verzoek van de Sovjet Unie tijdens de 15e Partijdag van de KPD en de "40e" Partijdag van de SPD. De SED was de bepalende politiek macht in de DDR. Zij beschikte over 127 zetels in de Volkskammer. Door personele unies tussen de SED en het Staatsapparaat, het Staatsbestuur en de diverse massaorganisaties had de SED de samenleving voldoende in haar greep om haar leiderschap van de arbeidersklasse te kunnen waarmaken. 

Het hoogste orgaan van de SED was de Partijdag, die vanaf de achtste Partijdag om de 5 jaar plaatsvonden. Op deze Partijdagen werd het Partijprogramma en de Partijtactiek vastgesteld. Ook werden tijdens deze dagen in geheime stemmingen de samenstelling van het Centraal Comité van de SED en de overige Partijorganen vastgesteld. De delegatieleden op de Partijdagen werden in provinciale geheime verkiezingen tijdens de "Bezirksdelegiertenkonferenzen" bepaald. Er zijn in totaal 11 Partijdagen geweest. Het Centraal Comité was het bestuur van de SED. Uit haar midden werd een dagelijks bestuur verkozen, het zogenaamde Politbureau. 

In de DDR was de Secretaris-Generaal (tot de negende Partijdag van de SED heette deze functie Eerste Secretaris) van het Centraal Comité van de SED de belangrijkste speler in het openbare leven. De beide secretaris-generaals van de SED, Walter Ulbricht (-1971) en Erich Honecker (1971-1989) combineerden deze functie vanaf 1960, respectievelijk 1976, met het voorzitterschap van de staatsraad en het voorzitterschap van de nationale verdedigingsraad. Overigens is in 1989 nog een derde secretaris-generaal benoemd: Egon Krenz. Hij heeft zijn functie echter door de fusie tussen de DDR en West-Duitsland slechts enkele maanden kunnen uitoefenen.